In de serie ‘DNN in dialoog’ gaan we in gesprek met samenwerkingspartners. Hoe ziet de kracht van samen eruit in de praktijk? We laten professionals aan het woord.

In Midden-Brabant werken VGZ en het Dementienetwerk al jarenlang samen. De basis is vertrouwen, korte lijnen en ruimte voor professionals. Tegelijkertijd kijken Casper Besters, senior inkoper Integrale Zorg bij VGZ, en Vera Snels, ketenregisseur van het Dementienetwerk Midden-Brabant, vooruit. Want juist op de raakvlakken tussen zorg, ondersteuning en het sociaal domein liggen uitdagingen.

Even voorstellen…

Vera: “Ik ben Vera Snels, ketenregisseur van het Dementienetwerk Midden-Brabant en daarnaast teamcoördinator van de casemanagers dementie in Midden-Brabant. Het Dementienetwerk maakt onderdeel uit van het Zorgnetwerk Midden-Brabant. Dat zorgnetwerk bestaat inmiddels 27 jaar, waarbij drie pijlers centraal staan: de verschillende netwerken, transformatie van de ketenzorg en digitale transformatie via de Regionale Samenwerkingsorganisatie (RSO).”

Casper: “Ik ben Casper Besters, senior inkoper Integrale Zorg bij VGZ en werk inmiddels drie jaar in deze rol. Daarvoor was ik beleidsadviseur huisartsenzorg. In mijn huidige rol houd ik me vooral bezig met de inkoop van huisartsenzorg, wijkverpleging en kortdurende zorg. Beleidsmatig richt ik me met name op wijkverpleging en kortdurende zorg. De raakvlakken tussen huisartsenzorg en wijkverpleging zijn groot, zeker in een vergrijzende samenleving. Daarom is het waardevol dat ik vanuit verschillende perspectieven aan tafel zit.”

Hoe is de samenwerking tussen VGZ en het dementienetwerk ontstaan? Hoe heeft het zich in de tijd ontwikkeld?

Vera: “De samenwerking tussen VGZ en het Dementienetwerk gaat al veel langer terug dan de drie jaar dat Casper en ik rechtstreeks contact hebben. Onze zorgpaden bestaan dit jaar bijvoorbeeld al tien jaar en zijn destijds mede in samenwerking met VGZ ontwikkeld. Ook in oudere documenten zien we dat de zorgverzekeraar al vroeg betrokken was bij het organiseren van casemanagement.”

Casper: “En die historie helpt om elkaar ook echt te begrijpen. We hebben niet alleen een contractuele relatie, maar weten steeds beter wat er in de regio speelt en waarom dingen op een bepaalde manier georganiseerd zijn.”

Vera: “Dat merk je in de praktijk. We spreken elkaar ongeveer twee keer per jaar uitgebreid en tussendoor weten we elkaar goed te vinden. We bespreken niet alleen cijfers, maar vooral het verhaal erachter. Hoe ontwikkelen de wachtlijsten zich? Hoeveel mensen worden gezien? Hoeveel capaciteit is er? En als iets verandert: waar komt dat dan door?

Daarnaast delen we het jaarplan en de meerjarenplannen. Dat is niet alleen om VGZ te informeren, maar ook om inhoudelijk van elkaar te leren. Zo hebben we bijvoorbeeld gesproken over de inzet van thuiszorgtechnologie bij mensen met dementie. Wat zien wij in de praktijk werken en wat juist niet? Die kennis kan VGZ vervolgens ook meenemen in andere regionale contacten.”

Welke rol zien jullie voor een zorgverzekeraar binnen een dementienetwerk? Denken jullie daar hetzelfde over?

Vera: “Ik denk dat we daar eigenlijk hetzelfde over denken. Een zorgverzekeraar heeft natuurlijk een belangrijke financiële rol, maar de betrokkenheid kan veel breder zijn. Wij vinden het heel waardevol dat VGZ geïnteresseerd is in wat er inhoudelijk speelt.”

Casper: “Uiteindelijk hebben we als zorgverzekeraar ook een zorgplicht voor mensen met dementie. Dat betekent niet alleen dat zorg toegankelijk moet zijn, maar ook dat die zorg kwalitatief en passend wordt geleverd. Om daar zicht op te hebben, moet je verder kijken dan alleen de afspraken die je met individuele aanbieders maakt.

Tegelijkertijd vind ik het belangrijk om niet op de stoel van de professionals te gaan zitten. Als iets in een regio goed loopt, zie ik geen reden om daar als zorgverzekeraar voortdurend bovenop te zitten. Ontstaan er grote wachtlijsten of wordt de beschikbare capaciteit niet goed benut, dan wil ik begrijpen wat er speelt en meedenken over oplossingen.”

Vera: “Die balans is belangrijk. De professionals moeten de ruimte houden om de zorg in te richten op een manier die werkt. De rol van de zorgverzekeraar kan juist zijn om mee te kijken, signalen op te pakken en waar nodig verbindingen te leggen.”

Wat maakt het voor VGZ waardevol om niet alleen vanuit inkoop of financiering naar dementiezorg- en ondersteuning te kijken, maar ook onderdeel te zijn van het regionale gesprek?

Casper: “Voor mij zit de meerwaarde vooral in het feit dat je vanuit het regionale gesprek veel beter begrijpt wat er achter de cijfers zit. Een jaaroverzicht kan bijvoorbeeld laten zien dat een wachtlijst oploopt. Maar pas in het gesprek ontdek je waardoor dat komt, wat er al geprobeerd is en welke oplossingen kansrijk zijn.

Ik zie mezelf daarin ook als iemand die signalen kan meenemen naar andere gesprekken. Als er bijvoorbeeld vanuit het dementienetwerk behoefte is aan iets van de huisartsorganisatie, kan ik dat onderwerp ook in mijn reguliere overleg met die partij agenderen. Dan komt hetzelfde belang vanuit verschillende kanten op tafel.

Het is dus niet alleen halen en brengen van informatie. Je krijgt als zorgverzekeraar ook oren en ogen in de regio. En juist doordat je niet ieder gesprek vanuit een direct financieel belang voert, ontstaat ruimte om echt inhoudelijk met elkaar te praten.”

Vera: “Dat is ook voor ons belangrijk. We weten dat Casper er is en dat we hem kunnen bellen als er iets speelt. Andersom weet Casper ons te vinden. Die korte lijnen zijn misschien wel een van de grootste opbrengsten van de samenwerking.”

Wat heb jij als ketenregisseur nodig van een zorgverzekeraar om als dementienetwerk goed te kunnen functioneren?

Vera: “Vooral vertrouwen, bereikbaarheid en de bereidheid om mee te denken. Als er iets speelt, moet je het op tafel kunnen leggen en samen kunnen kijken: wat kunnen we hiermee?

Dat kan heel concreet zijn. Stel dat er ergens een knelpunt ontstaat bij een aanbieder of dat de samenwerking met een bepaalde partij niet goed loopt. De zorgverzekeraar kan dan achter de schermen helpen om een gesprek op gang te brengen, zonder de regie over te nemen.”

Hoe ziet de samenwerking er concreet uit? Zijn er vaste overlegmomenten?

Vera: “Zoals gezegd hebben we ongeveer twee keer per jaar een uitgebreider overleg. Ieder kwartaal worden cijfers aangeleverd over onder andere het aantal mensen dat casemanagement ontvangt, wachtlijsten en de beschikbare formatie. Die cijfers vormen vervolgens de aanleiding om het gesprek te voeren.

De formele financieringsafspraken lopen via de organisatie die als kassier optreedt. Maar daarnaast delen we dus het jaarplan en spreken we elkaar inhoudelijk over ontwikkelingen en knelpunten.

Soms bespreken we ook concrete vraagstukken, zoals de groeiende groep mensen met dementie en psychiatrische problematiek. Wat kunnen we voor hen betekenen? Zulke vraagstukken vragen om meer dan alleen een financiële blik.”

Wat zijn volgens jullie voorwaarden voor goede samenwerking?

Vera: “Voor mij is vertrouwen echt de basis. Je moet elkaar kunnen bellen, ook als het een keer schuurt. En het is belangrijk dat de samenwerking niet afhankelijk is van één persoon.

Dat is iets waar we in Midden-Brabant geluk mee hebben: de samenwerking is breed gedragen. Het Dementienetwerk is ingebed in het regionale zorgnetwerk en er zijn al jarenlang samenwerkingsstructuren. Daardoor verwacht ik dat de samenwerking ook blijft bestaan als mensen van functie veranderen.”

Casper: “Ik sluit me daar volledig bij aan. Goede samenwerking betekent niet dat je het altijd met elkaar eens bent. Het betekent dat je elkaar weet te vinden als er verschil van inzicht is en dat je daarover het gesprek kunt voeren.”

Wat merken mensen met dementie en hun naasten (indirect) van de samenwerking?

Vera: “Eigenlijk hoop ik dat ze er zo min mogelijk van merken dat wij samenwerken. Als mensen rechtstreeks merken dat er overleg nodig is, is dat vaak omdat er ergens een probleem zit. Bijvoorbeeld omdat iemand moet wachten of omdat een mantelzorger zich onvoldoende ondersteund voelt.

De opbrengst zit juist achter de schermen. Als de samenwerking goed is georganiseerd, loopt de ondersteuning beter en hoeft iemand niet zelf alle verbindingen tussen organisaties te leggen.

Een mooi voorbeeld zijn onze zorgpaden. Professionals spreken over zorgpad één en zorgpad twee, maar iemand met dementie krijgt gewoon passende begeleiding. Die persoon hoeft niet te weten hoe wij dat achter de schermen hebben georganiseerd.”

Casper: “Dat is precies waar je het uiteindelijk voor doet. Goede samenwerking moet niet zichtbaar zijn als systeem, maar voelbaar zijn in het dagelijks leven van mensen.”

Wat willen jullie andere dementienetwerken meegeven?

Vera: “Betrek de zorgverzekeraar. Niet alleen door cijfers op te sturen, maar door er een gesprek van te maken. Nodig de zorgverzekeraar bijvoorbeeld uit om mee te kijken naar wat er achter de cijfers zit. Wat speelt er in de regio? Wat gaat goed? Waar zitten knelpunten?”

Casper: “En wees ook nieuwsgierig naar elkaar. Toen ik bij VGZ begon, kende ik de regionale dementiezorg nog niet op deze manier. Door echt te vragen: waarom is het zo georganiseerd? Waarom doen jullie dit op deze manier? Wie heeft hier de regie? Wie kan een probleem oplossen? – kreeg ik veel meer inzicht in hoe de regio werkt.

Dat inzicht is breder bruikbaar dan alleen voor dementiezorg. Je leert ook beter begrijpen hoe de regionale verhoudingen liggen en waar het probleemoplossend vermogen zit.

En durf als netwerk ook duidelijk te maken wat je nodig hebt. De deur staat open, maar je moet wel weten dat er iets speelt om er iets mee te kunnen doen.”

Vera: “En maak van het contact geen ‘moetje’. Eén keer per jaar een formeel gesprek over financiering is iets anders dan een inhoudelijke relatie opbouwen. Juist door elkaar regelmatig te spreken over wat goed gaat én waar verbetering nodig is, kun je elkaar ook beter vinden als het echt spannend wordt.”

Waar liggen de grootste kansen voor samenwerking in de komende jaren?

Casper: “Een grote uitdaging ligt op de grenzen tussen verschillende domeinen. Mensen met dementie hebben te maken met de Wmo, de Zorgverzekeringswet, de Wet langdurige zorg en het voorliggend veld. Dit wordt dan ook vaak aan aparte tafels besproken. Daar liggen wel nog kansen; bijvoorbeeld jaarlijks of eens per twee jaar écht met alle partijen om tafel gaan. Waar zitten de raakvlakken? Waar ontstaan knelpunten in de overdracht? Waar sluiten onze afspraken wel en niet op elkaar aan?

Dat vraagt misschien ook om wat meer wrijving. Maar het levert uiteindelijk een veel vollediger beeld op van wat er in de regio gebeurt.”

Wat zijn gezamenlijke doelen of ambities?

Vera: “Ik zou onze goede basis in de regio graag benutten om ook in de aanpalende regio’s domeinen meer met elkaar te verbinden en over financieringsstromen heen te kijken. Dat sluit aan bij de ontwikkeling naar meer integrale zorg en ondersteuning.”

Is er verder nog iets dat jullie kwijt willen?

Vera: “Goede samenwerking begint bij mensen die elkaar weten te vinden, maar is pas echt duurzaam als die ook organisatorisch stevig verankerd is.”

Casper: “Dat begint bij elkaar kennen, vertrouwen en elkaar blijven spreken.”

Vera: “En uiteindelijk merken mensen met dementie en hun naasten daar hopelijk vooral van dat de ondersteuning goed geregeld is.